20 Mala Qulqulleessuu Soodaa Daabboo Ogeeyyiin Gorfaman

Soodaan daabboo tarii oomisha baay’ee fayyadamuu danda’u mana nyaataa keessan keessatti ta’uu danda’a. Soodiyeem baay’ee kaarbooneetii jedhamuunis kan beekamu, soodaan daabboo kompaawundii alkaalaayinii yoo ta’u, asiidii (kan akka viiniigarii, dhangala’aa loomii ykn dhadhaa) wajjin yeroo makamu, bubbee xixiqqoo gaazii kaarboon daayi’oksaayidii kan uumu yoo ta’u, maafinii, daabboo fi kukii raacitii itti naquudhaan akka isaan lilmoo fi qilleensa qaban gochuuf mijataa dha.
Garuu itti fayyadamni isaa keekii fi kukii jaallannu daakuun irra fagoodha. Soodaan daabboo uumamaan ciccituu fi amaloonni keemikaalaa naannoo manaa qulqulleessuuf mijataa taasisa, keessumaa xurii balleessuu, urgooftuu balleessuu fi xurii jabaa balleessuuf. Pirezidaantiin dhaabbata Mooli Meeyd Maarlaa Mook, “Soodaan daabboo filannoo qulqulleessuu dinagdee fi naannoodhaaf mijatudha” jetteetti. “Akkasumas qulqulleessituu kaayyoo hundaaf ta’ee fi hojii qulqulleessuu adda addaa hojjechuu danda’uudha.”
Mana keessan qulqulleessuuf soodaa fayyadamuuf gorsa isaanii isa gaarii argachuuf ogeeyyii qulqullinaa dubbisneerra.
Kosii uumamaan yeroon darbaa deemuun urgaa ni uuma. Haa ta'u malee, soodaa daabboo tokko tokko keessaa facaasuun urgooftuu dhabamsiisuu dandeessa. “Bishaan waliin walitti makuun akka biifamaatti fayyadamuun urgooftuu keessaa qulqulleessuu fi balleessuu dandeessu,” jetti Alicia Sokolowski, pirezidaantii fi hoji gaggeessaan waliinii dhaabbata Aspen Clean.
Soodaan daabboo bilicheessu fi xurii balleessu bu'a qabeessa yoo ta'u, yeroo tokko tokko immoo xurii bunaa fi shaayii qamadii seraamikii jaallannu irraa balleessuu caalaa wanti rakkisaan hin jiru. Salphaatti soodaa daabboo sana maagii sanatti facaasuun ispoonjii jiidha qabuun suuta dhiqachuu jedha Sokolowski.
Giraatiin foonnichaa ni jijjiiramuu fi ciccituu danda’a. Giriisii, zayitiin, ciccitaa fi kanneen biroo yeroo bilcheessitu salphaatti itti maxxanuu danda’u. Sokolowskiin, “Garaatota soodaa fi bishaan hoʼaa itti dhiqatan keessatti jiidhaa” jedheera. “Sa’aatii muraasa booda buruushiin dhiqadhu.”
Walumaagalatti, soodaa asiidota akka viiniigarii waliin makamuu irraa of qusachuu qabda sababiin isaas bubbee gubaa namatti fiduu danda'u uumuu danda'a. Garuu yeroo bishaan bahu akka malee cufamu, deebiin kun gargaaruu danda’a. Walakkaa kooppii soodaa daabboo gara bishaan boollaa gadi naquu, achiis walakkaa kooppii asiraata adii. Dhangala'aa cufaatii daqiiqaa 30f taa'aa. Sokolowskiin, “Ergasii bishaan hoʼaa fayyadamii caccabaa sana balleessi” jedheera.
Soodaan uumamaan abrasive ta'e qulqulleessituu grout guddaa isa taasisa. Soodaa fi bishaan paastaa tolchitee grout gurraacha'e irratti dibachuu dandeessa, sana booda buruushiin ilkaaniin xuuxuu dandeessa.
Hubadhaa, mana fincaanii keessan qulqulleessuuf qulqulleessituu saanii mana fincaanii addaa fayyadamuu dandeessu, garuu karaan uumamaa fi naannoodhaaf mijatu xurii balleessuu fi mana fincaanii keessan haaraa taasisuudhaaf soodaa fayyadamuudha. Soodaa daabboo mana fincaanii keessa facaasuun yeroo muraasaaf haa taa'u, achiis buruushiin mana fincaaniitiin dhiqadhaa.
Uffata dursanii soodaa daabbootiin wal’aanuun xurii jabaa uffata irraa balleessuuf karaa salphaa fi bu’a qabeessa ta’edha. Sokolowskiin, “Uffata sana bishaan hoʼaa fi soodaa keessatti saʼaatii hedduudhaaf ykn halkan tokkoof jiidhaa” jedheera.
Dabalataanis, hojii miiccaa keessan irratti soodaa dabaluudhaan humna qulqulleessuu saamunaan idilee keessanii guddisuu dandeessu. “Sodaa miiccaa keessan irratti soodaa dabaluun urgooftuu balleessuu fi adii akka ibsan gargaaruu danda’a,” jedha Daayirs.
Fayyadamni soodaan daabboo uffata miiccaa uffata miiccaa irra darbee kan hammatudha—maashinii miiccaa keessanis haala bu’a qabeessa ta’een qulqulleessuu danda’a. “Yeroo marsaa duwwaa soodaa fayyadamuun dhuumbii qulqulleessuu fi urgooftuu balleessuu,” jedha Sokolowski.
Haftee mata jabeessa gubate balleessuuf soodaa fayyadamuu. “Soodaan daabboo foonni, qodaa fi qodaa fi meeshaalee mana nyaataa biroo qulqulleessuuf baay’ee gaarii dha,” jedha Daayirs. "Soodaa fi bishaan irraa paastaa tolchuun meeshaa nyaata itti bilcheessan irratti dibachuu qofa. Hafteen isaa osoo hin xuuxin dura daqiiqaa 15 hanga 30tti meeshaa nyaata bilcheessuu irratti haa taa'u."
Balbaloonni shawaari kuufama liimsaa fi albuudaaf saaxilamoo dha. Balbaloonni shawaari keessanii deebi’anii akka ibsan gochuuf makaa viinii fi soodaa fayyadamaa. Dhaabbata mana itti aanutti argamu Glass Doctor keessatti daayreektarri misooma oomisha haaraa fi leenjii teeknikaa Toomii Paatarsan, jalqaba waraqaa haalluu tokko asiraata adii ho'aa keessatti jiidhuu fi balbalaa fi daandii irratti dibachuu yaada kenna. Sana booda daqiiqaa 30 hanga 60f haa taa'u. ''Vinegar xiqqoo asiidii ta'uun isaa kuufama albuudaa keessa seenee akka laaffisu isa dandeessisa,'' jedha. Sana booda huccuu jiidha qabu ykn ispoonjii soodaa daabboo keessatti cuuphameen balbala sana suuta haxaa'aa. Paatarsan, “Baayʼee hin dhiqatin yookaan ni cirra” jedha.
Dhumarratti balbala bishaan distilled tiin dhiqachuun viinii fi soodaa baking. “Yoo liimsi hafe, hanga kuufamni hundi bahutti soodaa daabboo qulqulleessuu irra deebi’aa,” jedha.
Kaarpettii keessan qulqulleessuuf amaloota soodaa urgooftuu balleessu fayyadamaa. Soodaa daabboo kaarpettii keessan irratti facaasi, daqiiqaa muraasaaf haa taa'u, achiis vaakiyuumii ol kaasaa.
Firaasha keessan qulqulleessuun fayyaa keessaniif barbaachisaa dha (hundumaafuu yeroo baay'ee irratti dabarsitu). Soodaa daabboo firaasha keessan irratti facaasuun daqiiqaa muraasaaf taa'aa osoo vaakiyuumii hin godhin urgooftuu firaasha keessan irraa balleessuuf. Yookiin, yoo xurii balleessuu barbaadde, viiniigarii fi soodaa walitti makuu. Dursa viiniigarii xurii sana irratti biifadhu, achiis gubbaa isaa soodaa facaasi. Haalluudhaan haguuggii, osoo vaakiyuumii hin godhin dura sa'aatii muraasaaf taa'i.
Urgaa hin tolle kana ofirraa baasuuf soodaa kophee keessan irratti facaasaa. Kophee kee uffachuun dura soodaa sana facaasuun qofa yaadadhu.
Meeshaaleen nyaata bilcheessan nyaata ykn jiidhaan yoo cufaman xuraa’uu danda’u. Meeshaa nyaata itti bilcheessan paastaa soodaa fi bishaaniin qulqulleessuun xurii sana balleessuun nyaata bilcheessituu sana haala qulqulluu ta’etti deebisuu danda’a. Garuu meeshaaleen nyaata itti bilcheessan tokko tokko kan akka kanneen geela sirri qaban salphaatti akka barreeffaman yaada keessa galchaa. Qulqulleessituu gosa adda ta'e fayyadamuu.
Gabatee mukaa muraa haala gaarii irra kaa’uun of eeggannoo tokko tokko barbaada. Gabatee muraa keessan walakkaa loomii fi soodaa xiqqoodhaan haxaa'uudhaan qulqulleessuu dandeessu. Kunis xurii salphisuu fi urgooftuu hafe kamiyyuu balleessuuf gargaara.
Urgooftuu firijii keessan keessa jiru dhabamsiisuuf soodaa daabboo sanallee paakeejii keessaa baasuu hin qabdan. Sanduuqonni soodaa baay’een isaanii paanaalii cinaa meeshaa kan qaban yoo ta’u, kunis golgaa saanduqa waraqaa sanaa baasuun cinaacha meeshaa mul’isuuf isin dandeessisa. Tokko qofa firijii keessatti pop gochuun falfala urgooftuu isaa akka hojjetu haa godhi.
Soodaa fayyadamuun sinqii sibiilaa hin goggogne dull, fixtures fi meeshaalee haaraa fakkaachuuf qulqulleessi. Sinqiidhaaf: Soodaa baay’ee arjummaadhaan sinqii sanatti facaasi, achiis xurii fi xurii huccuu maaykiroofaayibarii jiidha qabuun ykn ispoonjiidhaan dhiqadhu, achiis bishaan qabbanaa’een dhiqadhu. Meeshaalee fi fixtures akka faucets, jalqaba baking soda huccuu jiidha qabu irratti facaasuun sibiilli hin goggogne suuta haxaa'uun qulqulluu fi calaqqisa.
Karaan uumamaa fi ikoo-fayyadamaa ta’ee fi ifa uumamaa meetii deebisuuf gargaaru, salphaatti paastaa soodaa fi bishaanii hojjechuudha. Meetii sana paastaa soodaa keessatti jiisuudhaan daqiiqaa muraasaaf (meetii baay’ee xuraa’eef hanga daqiiqaa 10) taa’aa. Sana booda bishaan qabbanaawaadhaan dhiqachuun huccuudhaan suuta dhiqadhaa.
Wanti kanaan ala ta'e meetiin kee oksaayidii ta'ee patina guddate yoo ta'ee fi kunuunsuu yoo barbaadde qofa. Sokolowskiin, “Soodaan daabboo meeshaalee meetii tokko tokko kan akka faaya ykn faaya irraa paatina balleessuu dandaʼa” jedheera. “Meetii kee irratti patina barbaadamu eeguuf qulqulleessituu meetii ykn huccuu polishing fayyadamuun gaariidha.”
Meeshaaleen nyaata itti kuusan erga irra deddeebiin itti fayyadamanii booda xuraa'uu akka danda'an dhoksaa miti, kanneen akka wantoota akka soogidda diimaa kuusuu. Yoo meeshaa mi'a dhiqachuu keessatti dhiqachuun gahaa hin taane, soodaa fi bishaan tokko tokko meeshaa sanatti facaasuun halkan tokko akka taa'u taasisaa. Borumtaa isaa ganama paastaa soodaa sana dhiqadhaatii meeshaa haaraa xurii hin qabne keessanitti gammadaa.
Soodaa daabboo yeroo fayyadamnu garuu of eeggannoo godhaa, sababiin isaas amala isaa kan abrasive waan naannoo manaa hunda qulqulleessuuf akka hin mijoofne taasisa. “Soodaan daabboo abrasive waan ta’eef, fuula geejjibaa kan akka daawwitii ykn foddaa, bakka diriiraa murtaa’e, ykn meeshaalee/lafa mukaa xumurame qulqulleessuuf hin mijatu,” jedha Mock. Akkasumas meeshaalee nyaata bilcheessan aluminiyeemii, dhagaa uumamaa, meeshaalee warqeen dibaman, meeshaalee elektirooniksii, ykn dhagaa gati jabeessa kan akka luqqisii fi oopal irratti fayyadamuu hin qabdu.
Daayirs, “Wantoota salphaatti xuuxan kan akka aluminiyeemii ykn marbilii qulqulleessuu irraa fagaadhaa” jedha. Soodaan daabboo meeshaalee tokko tokko kan akka aluminiyeemii wajjinis walnyaachuun halluu jijjiiruu danda’a.
Dhugaadha, yeroo soodaa daabboo mana keessanii fi naannoo keessan qulqulleessuuf fayyadamtan nageenya qabaachuu barbaaddu, kanaaf soodaa daabboo oomishaalee armaan gadii waliin akka hin makne mirkaneessi.
Yeroo tokko tokko wantoota kana walitti makuun soodaan daabboo bu’a qabeessa akka hin taane gochuu qofa. Kun kan ta’u fakkeenyaaf alkoolii waliin yeroo makamudha. Garuu haalawwan biroo keessatti walnyaatinsi keemikaalaa miidhaa geessisu uumamuu danda’a. Oksijiinii fi gaasonni summii qaban kan biroon kan gadi lakkifamuu danda’u yoo soodaan daabboo haayidiroojiinii peerooksaayidii, ammooniya, kilooriinii bilichii ykn keemikaala qulqulleessituu meeshaa cufame keessatti makamedha.
Yeroo baay’ee bishaan soodaa wajjin walitti makuun qofti bu’aa qulqulleessuu barbaadamu argamsiisa.


Yeroo barreeffamaa: Jun-04-2025