Barreeffamni kun akkaataa hojimaataa fi imaammata gulaalaa Saayinsii X tiin ilaalameera. Gulaaltonni qulqullina qabiyyee mirkaneessuudhaan amaloota armaan gadii cimsaniiru:
Kaarboon daayi’oksaayidiin (CO2) qabeenya barbaachisaa jireenyaa lafarra jiruu fi gaasii manaa ho’ina addunyaatiif gumaachudha. Har’a saayintistoonni kaarboon daayi’oksaayidiin boba’aa haaromfamuu danda’u, kaarboonii xiqqaa qabuu fi oomishaalee keemikaalaa gatii guddaa qaban oomishuuf qabeenya abdachiisaa ta’uu qorachaa jiru.
Qormaatni qorattootaaf jiru karaalee gahumsaa fi baasii xiqqaadhaan kaarboon daayi’oksaayidii gara giddu galeessa kaarboonii qulqullina olaanaa qaban kan akka kaarboon monoksaayidii, meetaanoolii ykn asiidii foormiik jijjiiruu danda’an adda baasuudha.
Gareen qorannoo KK Neuerlin kan Laaboraatoorii Annisaa Haaromfamuu Biyyaalessaa (NREL) fi tumsitoota Laaboraatoorii Biyyoolessaa Argonne fi Laaboraatoorii Biyyoolessaa Oak Ridge tiin durfamu rakkoo kanaaf furmaata abdachiisaa argateera. Gareen kun mala jijjiirraa humna ibsaa haaromfamuu danda’u fayyadamuun kaarboon daayi’oksaayidii irraa asiidii foormiik oomishuuf gargaaru kan gahumsa anniisaa olaanaa fi yeroo dheeraa turuu danda’u qopheesse.
Qorannoon kun mata duree “Scalable membrane electrode assembly architecture for efficient electrochemical conversion of carbon dioxide to formic acid” jedhuun barruu Nature Communications jedhamu irratti maxxanfameera.
Asiidiin foormiik gidduu galeessa keemikaalaa ta’uu danda’uu fi hojiiwwan bal’aa kan qabu yoo ta’u, keessumaa akka meeshaa jallisii industirii keemikaalaa ykn baayoloojii keessatti. Asiidiin foormiik boba’aa aviyeeshinii qulqulluutti baayoo-qulqulleessuuf akka feedstock ta’es adda baafameera.
Elektiroolayizisiin CO2 yeroo pooteenshaalli elektirikii seelii elektiroolayitikii irratti hojjetamu CO2 gara gidduugaleessa keemikaalaa kan akka asiidii foormiik ykn molakiyuulota akka etileenitti hir’isuu fida.
Walgahiin meembraanii-elektiroodii (MEA) elektiroolayizarii keessatti akkaataa adda addaatiin meembraanii ayoon dabarsu (kaatiyoon ykn meembraanii jijjiirraa aniyaanii) elektiroodii lama gidduutti saandwich ta’ee fi elektirookaataaliistii fi poliimarii ayoon dabarsu of keessaa qaba.
Ogeessota gareen kun teeknooloojiiwwan boba’aa seelii fi elektiroolayizisii haayidiroojiinii irratti qaban fayyadamuun, seelota elektiroolayitikii keessatti qindaa’inoota MEA hedduu qorachuun, hir’ina elektirookeemikaalaa CO2 gara asiidii foormiik walbira qabuuf.
Xiinxala kufaatii dizaayinoota adda addaa irratti hundaa’uun gareen kun daangaa tuuta meeshaalee jiran, keessumaa hanqina diduu ayoon meembraanota jijjiirraa aniyaanii ammaa keessatti fayyadamuu fi dizaayinii sirna waliigalaa salphisuuf yaaleera.
Kalaqni KS Neierlin fi Leiming Hu NREL elektiroolayizarii MEA fooyya’aa meembraanii jijjiirraa kaatiyoonii haaraa bocame fayyadamuun ture. Meembraaniin bocame kun oomisha asiidii foormikii walfakkaatu, filannoo olaanaa kan kennu yoo ta’u, qaamolee gabaa irraa ala ta’an fayyadamuun dizaayinii salphisa.
“Bu’aan qorannoo kanaa jijjiirama elektirookeemikaalaa asiidota orgaanikii kan akka asiidii foormiik keessatti jijjiirama paradigm bakka bu’a,” jedhan barreessaan waliin kan ta’an Neierlin. “Caasaan meembraanii bocame kun walxaxiinsa dizaayinoota kanaan duraa kan hir’isu yoo ta’u, meeshaalee jijjiirraa elektirookeemikaalaa kaarboon daayi’oksaayidii biroo gahumsa anniisaa fi turtii isaanii fooyyessuuf illee itti fayyadamuu ni danda’ama.”
Akkuma bu’aa ba’ii saayinsii kamiyyuu, sababoota baasii fi dandeettii dinagdee hubachuun barbaachisaa dha. Kutaalee hojii hunda keessatti hojjechuun qorattoonni NREL Zhe Huang fi Tao Ling xiinxala teekno-dinagdee kan dhiyeessan yoo ta’u, yeroo baasii humna ibsaa haaromfamuu danda’u kiiloowaatii-sa’aatii tokkoof saantima 2.3 ykn isaa gadi ta’u adeemsa oomisha asiidii foormiik industirii har’aa waliin walqixxummaa baasii galmaan ga’uuf malawwan adda baasan.
“Gareen kun bu’aawwan kana kan galmaan ga’e kaataalayistota daldalaan argamanii fi meeshaalee meembraanii poliimarii fayyadamuun yoo ta’u, dizaayinii MEA kan guddina seelii boba’aa ammayyaa fi warshaalee elektiroolayizisii haayidiroojiinii fayyadamu uumeera,” jedhan Neierlin.
“Bu’aan qorannoo kanaa humna ibsaa haaromfamuu danda’uu fi haayidiroojiinii fayyadamuun kaarboon daayi’oksaayidii gara boba’aa fi keemikaalaatti jijjiiruuf gargaaruu danda’a, kunis ce’umsa gara guddinaa fi daldalaatti saffisiisuu danda’a.”
Teeknooloojiiwwan jijjiirraa elektirookeemikaalaa sagantaa Elektiroonota gara Moleekiyuulota NREL kan dhaloota itti aanu haaromfamuu danda’u, boba’aa zeeroo, keemikaalotaa fi meeshaalee adeemsa elektirikiin oofu irratti xiyyeeffatu keessatti qaama ijoodha.
“Sagantaan keenya karaalee humna elektirikii haaromfamuu danda’u fayyadamuun molakiyuulota akka kaarboon daayi’oksaayidii fi bishaanii gara kompaawundoota akka madda anniisaatti tajaajiluu danda’anitti jijjiiruu danda’an qorachaa jira,” jedhan Raandii Kortiraayit, daayreektarri NREL’s elektiroonii dabarsuu fi/ykn tarsiimoo dursaa oomisha boba’aa. ykn keemikaala.”
“Qorannoo jijjiirraa elektirookeemikaalaa kun adeemsa jijjiirraa elektirookeemikaalaa adda addaa keessatti fayyadamuu kan danda’u boqonnaa kan kennu yoo ta’u, garee kana irraa bu’aa abdachiisaa ta’e argachuuf hawwii guddaan eegganna.”
Odeeffannoo dabalataa: Leiming Hu et al., Arkiteekcharii walgahii elektiroodii meembraanii guddifamuu danda’u jijjiirraa elektirookeemikaalaa gahumsa qabu CO2 gara asiidii foormikii, Nature Communications (2023). DOI: 10.1038/s41467-023-43409-6 irratti kan argamudha
Yoo dogongorri barreessuu, sirrii ta'uu dhabuu, ykn qabiyyee fuula kana irratti gulaaluuf gaaffii dhiyeessu barbaadde, maaloo unka kana fayyadami. Gaaffii waliigalaa yoo qabaattan unka quunnamtii keenya fayyadamaa. Yaada waliigalaa argachuuf kutaa yaada ummataa armaan gadii fayyadamaa (qajeelfama hordofaa).
Yaadni keessan nuuf baay'ee barbaachisaadha. Haa ta'u malee, ergaawwan baay'ee waan ta'aniif deebii dhuunfaa ta'e kennuudhaaf wabii kennuu hin dandeenyu.
Teessoon email kee fudhattoota email sana erge qofa itti himuuf kan gargaarudha. Teessoon keessanis ta’e teessoo nama fudhataa kaayyoo biraatiif hin oolu. Odeeffannoon isin galchitan email keessan keessatti kan mul'atu yoo ta'u, bifa kamiinuu Tech Xplore'n hin kuufamu.
Weebsaayitiin kun kukiiwwan fayyadamuun navigeeshinii mijeessuu, itti fayyadama tajaajila keenyaa xiinxaluu, daataa dhuunfachiisaa beeksisa walitti qabuu fi qabiyyee qaama sadaffaa irraa kennuudha. Weebsaayitii keenya fayyadamuudhaan, Imaammata Dhuunfaa fi Haala Itti Fayyadamaa keenya dubbisuu fi hubachuu kee ni beekta.